Açık Kaynak Kodlu İşletim Sisteminin Yönetimini Gerçekleştirmek

Açık Kaynak Kodlu İşletim Sisteminin Yönetimini Gerçekleştirmek

30 Aralık 2019 0 Yazar: emrebalasar

Kabuk

Bilgisayar teriminde kabuk kelimesi daha çok çevreleyici, kaplayıcı anlamında kullanılmaktadır. İşletim sisteminde kullanıcı ile donanım arasında üç işletim sistemi katmanı bulunmaktadır.

İşletim sistemi katmanları
İşletim sistemi katmanları

Kullanıcı tarafından verilen komutlar kabuk tarafından algılanır ve sistem çağrıları yardımı ile çekirdeğe iletilir. Çekirdek bilgisayar donanımı ile etkileşen ve işletim sistemi işlemlerini gerçekleştiren bölümdür.

Bilgisayar ilk açıldığında komut satırı görüntülenir. Kullanıcı tarafından komut satırına girilen bilgiler, bilgisayar tarafından işleme konulur. İşletim sistemi ile kullanıcı arasındaki bu etkileşimde kabuk görev alır. Girilen bilginin geçerliliğini inceler, kullanıcının ne yapmak istediğini çözümler ve bu iş için gerekli programları devreye sokar.

Sisteme girilen ilk anda kabuk programı çalıştırılır. Bu andan sonra yapılacak tüm işlemler bu kabuk programı tarafından yönetilir ve denetlenir. Kabuk, klavyeden girilen komutları çalıştırarak bir arabirim görevi yapar.Kabuk sayesinde kullanıcı istediği komutları çalıştırabilir ve sonuçları görebilir.

Kabuk Programı

Kabuk programları işletim sistemi ile kullanıcı arasında köprü kuran programlardır. Kabuk (shell) işlemlerinde genellikle açık kaynak işletim sistemlerinde bulunan gelişmiş komut satırı sistemi kullanılır.Açık kaynak işletim sistemlerinde birçok kabuk programı bulunmaktadır.

  • Sh (Shell): İlk açık kaynak işletim sistemi kabuk programı
  • Ksh (kornshell): Sh uyumlu, birçok ek programlama özelliği içeren bir kabuk programı
  • Bash (BourneAgain Shell): Kolay kullanımı ve etkileşimli özellikleri olan kabuk programı. Bashkabuk programı sh ve ksh uyumluluğunu korurken, özellikle etkileşimli kullanıma yönelik (komut tamamlama gibi) birçok yenilik de içerir.
  • Csh (C Shell): C programlama diline benzer yapısı bulunan kabuk programı
  • Tcsh: Csh kabuk programının geliştirilmiş hali
linux-komut-penceresi

Açık kaynak işletim sistemine kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapıldıktan sonra sistem tarafından kullanıcının kabuk programı çalıştırılır. Kullanıcı hesabı açılırken kullanıcının hangi kabuk programını kullanacağı sistem yöneticisi tarafından belirlenir ve etc/passwd dosyasında bu bilgi tutulur. Kullanıcı sisteme bağlandığında kullanıcı bilgileri okunurken çalıştıracağı kabuk program bilgisi de okunur ve çalıştırılır.Kabuk, açık kaynak işletim sistemini komut satırı arabirimi ile yönetebilir. Kabuk, yalnızca verilen komutları yorumlamak ya da yerine getirmenin yanı sıra gelişmiş ve etkileşimli bir programlama ortamıdır. Kullanıcı ve uygulama yönetimi için çeşitli kabuk programları yazılabilir.

Komut Satırı ve Programlara Parametre Gönderme

Komut Satırı

Açık kaynak işletim sisteminde kabuk programlama komut satırı uygulamasında gerçekleşir. Açık kaynak işletim sisteminde komut satırı uygulaması, Konsole (Terminal Programı) olarak isimlendirilir. Konsole uygulamasını açmak için birkaç yol izlenebilir.

  • Konsole (Uçbirim – Terminal Program) erişmek için;
    • İşletim sisteminin ana menüsünden Uygulamalar → Sistem → Uçbirim (Konsole – Terminal Programı) seçeneği seçilebilir.
    • Masaüstüne sağ tıklanır ve Komut Çalıştır tıklanarak ekrana gelen Komut Çalıştır penceresine Konsole yazılarak çalıştırılabilir.
    • Alt+F2 klavye kısa yolundan açılan Komut Çalıştır penceresinde “Konsole” yazılarak konsole programı çalıştırılabilir.
    • Ctrl+Alt+F1..F6 klavye tuş kombinasyonu ile de 1’den 6’ya kadar ayrı ayrı kabuk oturumu açılması mümkündür. Bu seçenekle, komut sisteminde tam ekran modunda çalıştırılabilir.
Komut satırı çalıştırma
Komut satırı çalıştırma

Konsole çalıştırıldığında işletim sistemine giriş yapılan kullanıcı hesabı ile işlem yapılabilir. Klavyeden aldığı komutları işlediğinden dolayı konsol “komut satırı arayüzü” (command line interface – CLI) olarak da isimlendirilir.

Komut satırı
Komut satırı

Komut satırında imleçten önceki karakter sistem yöneticisi (root) kullanıcısı için #, diğer kullanıcılar için $ işareti bulunur.