Açık Kaynak Kodlu Programlama İçin Gerekli Ortamı Oluşturarak Temel Programlama İşlemlerini Yapmak -2

açık-kaynak

Bu kısımda, kullanıcı ve grupların oluşturulması, silinmesi ve değiştirilmesiyle ilgili yöntemlerden bahsedilecektir. Pardus’ta kullanıcı işlemleri, komut satırından veya grafik kullanıcı ara yüzü (GUI) yardımıyla yapılabilmektedir.

Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleri (Oluşturmak, Silmek, Değiştirmek)

Kullanıcı Oluşturma

Linux sistemlerde erişim yetkileri ve hakları yönünden farklı kullanıcılar oluşturulabilir. Kullanıcı işlemleri yalnızca sistem yöneticisi haklarıyla yapılabilir. Bunun için komut satırında root parolasıyla oturum açılmalıdır. Pardus’ta kullanıcı ekleme, useradd komutu ile konsoldan ya da grafik ortamdan gerçekleşebilir. Sistem yöneticisi haklarına erişmek için su komutu ile etkin kullanıcıya root hakları verilebilir.

pardus root hakkı
Örnek 1.5

su komutu sonrası root parolası sorulur ve root hakları ile konsolda oturum açılmış olur.

Reklamlar


  • Bu esnada parola girişinde ekranda karakter görülmez.
  • Etkin kullanıcının dışında farklı bir kullanıcıyla oturum açmak için ise su ogrenci komutu kullanılır.
  • Kullanıcının parolası girilir. Root kullanıcısıyla işleriniz bittikten sonra, kendi kullanıcınıza dönmek için exit komutu kullanılır.

Komut Satırı ile Kullanıcı Ekleme

Useradd komutu ile kullanıcı ekleme, root yetkileriyle oturum açıldıktan sonra kullanıcı hesabı oluşturulabilir. Parametresiz olarak kullanıldığında varsayılan değerler ile kullanıcı oluşturulur.

Örnek 1.6
Örnek 1.7

Örnek 1.5 ile labmisafir kullanıcısı oluşturuldu ve örnek 1.6’da passwd komutu ile de parola belirlendi.

Örnek 1.8: Useradd komutu ve parametreleri

Bu komut satırıyla users grubuna üye 1100 numaralı /home/ogretmen ev dizini ve /bin/bash kabuk programını kullanan ogretmen kullanıcısı oluşturulmuştur.

Reklamlar
  • Useradd komutu parametreleri:
  • -c : Hesap açıklaması
  • -d : Ev dizini
  • -e : Bitiş tarihi
  • -f : Askı süresi
  • -g : Birincil grup
  • -G : Kullanıcının dâhil olacağı gruplar
  • -m : [-k iskelet dizin] veya -M
  • -p : parola
  • -s : Kabuk
  • -u : Kullanıcı kimliği numarası

Kullanıcı kimliği numarası, sistemde kullanıcı için oluşturulan sayısal değerdir. 0-999 arası sistem hesapları için kullanılır.

Grafik Ortamda Kullanıcı Oluşturma

Pardus’ta kullanıcı oluşturmak için kullanılabilecek bir diğer yöntem de “Sistem Ayarları” altında “Sistem Yönetimi” alt seçeneği “Kullanıcı Yöneticisi”dir. Sırasıyla kullanıcı oluşturmak için şu adımlar izlenebilir: Grafik ortamda kullanıcı eklemek için de sistem yöneticisi haklarına sahip olarak oturum açmanız gerekmektedir.

  • Pardus ana menüden sistem ayarları programı çalıştırılır.
  • Listeden “Kullanıcı Yöneticisi” seçilir.
Sistem ayarları menüsü
Sistem ayarları menüsü
Kullanıcı yöneticisi
Kullanıcı yöneticisi

“Yeni Ekle” düğmesi altında Kullanıcı seçeneğine tıklayın ve açılan yeni pencerede bilgileri giriniz.


Kullanıcı ekleme
  • Kullanıcının tam ismini, parolası, kullanıcı adını, ev dizinini, kabuk dosyasını belirleyebilirsiniz
  • Sağ taraftaki panelden yetki ve kullanıcının üye olacağı grupları belirleyebilirsiniz.

Kullanıcı Silme

Kullanıcı silme işlemi de ekleme gibi konsol ve grafik ortamdan yapılabilir.

Komut Satırı ile Kullanıcı Silme

Userdel komutu ile kullanıcı hesabı ve onunla ilgili tüm dosyaları silebilirsiniz. -r parametresi ile kullanıcının ev dizinindeki dosyalar, ev dizini ve kullanıcı posta havuzu da silinebilir.

userdel ile ögrenci kullanıcısının silinmesi

Grafik Ortamda Kullanıcı Silme

Pardus’ da grafik ortamda kullanıcı silme işlemi için yine kullanıcı oluşturmadaki gibi “Sistem Ayarları”ndan “Kullanıcı Yöneticisi” çalıştırılır.

  • Kullanıcı yöneticisi penceresinden sistemdeki kullanıcılar listelenir, silmek istediğiniz kullanıcının sağındaki çarpı simgesine tıklayarak silme yapabilirsiniz.
  • Kullanıcı dosyalarını da silmek isterseniz, çıkacak onay mesajında ilgili kutucuğu seçerek işlemi gerçekleştirebilirsiniz.
Silme işlemi onay penceresi
Silme işlemi onay penceresi

Silme işlemi için sistem yöneticisi haklarına sahip olmak gerekir.

 Silme işlemi için root hakları
Silme işlemi için root hakları

Kullanıcı Seçeneklerini Güncelleme

Kullanıcı güncelleme işlemi konsol ve grafik ortamdan yapılabilir.

Komut Satırı ile Kullanıcı Seçeneklerini Güncelleme

usermod komutu ile kullanıcı hesabı düzenlenir. Komuta ait parametreler useradd komutundaki gibidir.


uermod komutu
uermod komutu

Burada -s parametresi ile kabuk , -G parametresi ile dâhil olduğu gruplarda güncelleme yapılmıştır.

Grafik Ortamda Kullanıcı Seçeneklerini Güncelleme

Pardus’ta grafik ortamda kullanıcı seçeneklerini güncellemek için şu adımları izleyebiliriz:

  • Ana menüden sistem ayarları altında kullanıcı yöneticisini çalıştırınız.
  • Güncelleme yapılacak kullanıcının sağında bulunan düzenle anahtarını tıklayınız.
  • Açılan pencerede kullanıcı adı, parola, kabuk, üye olunan gruplar için güncelleme yaparak değişiklikleri etkinleştirmek için uygula ve tamam denir.

Kullanıcı Oturumu

Sistemde işlem yapmak için tanımlı olan kullanıcının kullanıcı adı ve parolası ile sistemde oturum açmış olması gerekir. Kullanıcı oturum açtığında hesabına tanımlı olan yetki ve haklar dâhilinde işlemler yapabilir.


  • Pardus’ta root hesabı ile grafik ortamda oturum açılamaz, sistem yöneticisi haklarına ihtiyaç olduğunda parola istenir. Bu sistem güvenliği için alınmış bir önlemdir.
  • Sistemde çalışılırken sadece bir kullanıcı etkin olabilirken bir den çok kullanıcı bilgisayarda oturum açmış olabilir. Bu işlem için Pardus ana menüden kullanıcı değiştir seçeneği altından yapabilirsiniz.
Kullanıcı değiştir
Kullanıcı değiştir
  • Bilgisayar başından geçici olarak ayrılacaksanız oturum güvenliği için “Kilitle” seçeneğini kullanabilirsiniz.
  • Sistemdeki oturumunuzu tamamen sonlandırmak için “Çık” seçeneğini kullanabilirsiniz.

Grup Oluşturma

Sistem üzerinde her kullanıcıya ayrı ayrı hak verilebileceği gibi grup oluşturularak gruba hak verilerek kullanıcı yetkileri kolaylıkla belirlenebilir. Konsolda grup oluşturabilmek için groupadd komutu kullanılabilir.

groupadd komutu
groupadd komutu

-g parametresi ile grup numarasına 1100 verilmiştir, parametre kullanılmaz ise otomatik olara sıradaki numara verilir. 1-499 arası numaralar sistem hesapları için kullanılır. Grafik ortamda grup oluşturmak için sistem ayarları altında kullanıcı yöneticisi açılır. Yeni gelen pencerede yeni ekle altında “Grup ekle” seçeneği ile bilgiler girilerek grup oluşturulur.

Grup oluşturma seçenekleri
Grup oluşturma seçenekleri

Grup Silme

Sistem üzerinde oluşturulan gruplar için silme işlemi konsol ya da grafik ortamdan yapılabilir. Konsoldan groupdel komutu ile sistem üzerindeki gruba ait tüm girdileri siler.

groupdel komutu
groupdel komutu

Grafik ortamdan grup silme işlemi için sistem ayarları altında, kullanıcı yöneticisi açılır. Gruplar sekmesi altında sistemdeki gruplar listelidir. Silmek istediğiniz grubun sağında bulunan çarpı simgesine tıklayarak silebilirsiniz.

Grup Yapılandırma

Sistem üzerindeki gruplar üzerinde değişiklik yapmak için konsolda groupmod komutu kullanılabilir.

Kullanıcı ve Grup Hakları

Linux’ta dosyalar için sahiplik belirlenir ve okuma, yazma, çalıştırma izinleri; dosya sahibi, grup ve tüm kullanıcılar için ayarlanabilir. Pardus üzerinde varsayılan grupların kullanıcıya sağladığı çeşitli haklar vardır. Kullanıcı tanımı yapılırken aşağıda sıralanmış grup haklarına dikkat edilerek kullanıcının üye olacağı gruplar belirlenebilir.

Grup Hakları
Grup Hakları

Clementine müzik çalma aracı özelliklerinden programın yürütme izinleri üzerinde değişiklikler yapalım. Bir dosya üzerinde izin ve haklarda değişiklik yapmak için root olarak yetkilenmiş olunması gerekir

Program özellikleri
Program özellikleri
 Program erişim izinleri
Program erişim izinleri

Pardus Projesine buradan! gidebilirsiniz. İşletmelerde Beceri Eğitim kategorisine buradan! gidebilirsiniz.

Beğenebileceğiniz Diğer Yazılar

Leave a Comment